U Rwanda rwihaye intego yo kwagura ikoreshwa rya AI mu buzima no mu buhinzi

U Rwanda ruri gushyira imbaraga mu gukoresha ubwenge buhangano (AI) mu gukemura ibibazo bifatika by’abaturage, cyane cyane mu buzima, ubuhinzi, uburezi na serivisi za Leta. Intego ni uko AI iva mu rwego rw’igeragezwa ikagera ku baturage benshi, ndetse ibisubizo byayo bikaba byakoreshwa no mu bindi bihugu bya Afurika.

Ibi byagarutsweho mu biganiro byateguwe na Minisiteri y’Ikoranabuhanga na Inovasiyo ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye, yabereye i New York. Minisitiri Paula Ingabire yayoboye ibiganiro byiswe “Deploying at Scale in Rwanda”, byahuje abafatanyabikorwa baganira ku buryo AI yakwagurwa mu Rwanda.

Minisiteri yavuze ko igihugu gifite imikoreshereze ya AI irenga 30 iri mu byiciro bitandukanye by’iterambere. Mu byaganiriweho harimo ibikorwa remezo, amakuru, ubushobozi bwo kubara no gutunganya amakuru, ubumenyi ndetse no guteza imbere AI ishobora gukorana n’indimi zo muri Afurika, harimo Ikinyarwanda.

Mu buhinzi, AI iri kugeragezwa mu gufasha abahinzi kubona amakuru abafasha gufata ibyemezo ku bihingwa, igihe cyo guhinga n’inyongeramusaruro. Ibigeragezo byatangajwe muri Nzeri 2026 byagaragaje ko ibikoresho bishingiye kuri AI bishobora gutuma umusaruro wiyongera hafi 20%. Icyakora, iyi mibare ikomoka ku igereranyakandi ntisobanura ko buri muhinzi azabona izamuka ringana gutyo.

Leta irashaka ko izi serivisi zigera no ku bahinzi badafite telefoni zigezweho cyangwa internet. Ni yo mpamvu hateganywa uburyo AI yakorera kuri USSD, telefoni zisanzwe ndetse no mu buryo budasaba internet.

Mu rwego rw’ubuzima, u Rwanda rukoresha ikoranabuhanga n’amakuru mu gukurikirana indwara, guteganya serivisi no gufasha inzego gufata ibyemezo bishingiye ku makuru. National Health Intelligence Center, yatangijwe mu 2025, ikusanya ikanasesengura amakuru y’ubuzima hifashishijwe ikoranabuhanga na AI. Ibi bifasha kumenya ibibazo hakiri kare no kunoza serivisi, ariko bisaba kurinda amakuru bwite, umutekano n’uburenganzira bw’abaturage.

Abafatanyabikorwa barimo Gates Foundation, Google, Zipline, Anthropic na UNICEF bitabiriye ibiganiro. U Rwanda rushaka ko imishinga ya AI yubakwa mu buryo bushobora kwaguka no gukoreshwa muri Afurika.

Kugira ngo iyi ntego igerweho, hakenewe ishoramari mu bikorwa remezo, amakuru n’ubumenyi, hamwe n’imikoreshereze iboneye kandi irinda abaturage.