U Rwanda ruri mu makuru akomeye cyane mu isi ya siporo y’imodoka, nyuma y’amakuru avuga ko rushobora kwakira isiganwa rya Formula 1 mu mwaka wa 2030. Niba aya makuru azemezwa ku mugaragaro, byaba ari amateka akomeye ku Rwanda ndetse no ku mugabane wa Afurika, kuko Formula 1 iheruka gusiganwa muri Afurika mu 1993, ubwo South African Grand Prix yabereye kuri Kyalami muri Afurika y’Epfo.
Amakuru yatangajwe n’ibitangazamakuru bikurikirana Formula 1 avuga ko u Rwanda rwageze ku bwumvikane bwo kwakira Grand Prix mu 2030, kandi ko itangazo rishimangira ayo masezerano rishobora gutangazwa nyuma muri uyu mwaka. Reuters nayo yatangaje ko iyi gahunda yatangajwe hashingiwe kuri raporo ya RacingNews365. Icyakora, kugeza ubu nta tangazo rya Formula 1 cyangwa FIA ryemeza ku mugaragaro ko u Rwanda rwashyizwe kuri kalendari ya Formula 1.
Mu gihe uyu mushinga waba wemejwe, hateganyijwe kubakwa ikibuga gishya gihoraho cyo gusiganiraho, hafi y’Ikibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Bugesera, ku ntera y’ikigereranyo cya kilometero 40 uvuye i Kigali. Ibi bizaba bisaba ibikorwa remezo bikomeye kugira ngo igihugu kibashe kwakira irushanwa riri mu akomeye kandi rikurikiranwa cyane ku Isi.
Igitekerezo cy’u Rwanda cyo kwakira Formula 1 ntabwo ari icya vuba. Mu 2024, ubwo Kigali yakiraga ibikorwa bya FIA, Perezida Paul Kagame yatangaje ku mugaragaro ko u Rwanda rwifuza kwakira iri rushanwa. Kuva icyo gihe, ibiganiro hagati y’u Rwanda n’abayobozi ba Formula 1 na FIA byakomeje gutera imbere.
Formula 1 imaze imyaka irenga 30 idasiganwa ku mugabane wa Afurika. Isiganwa rya nyuma ryabereye muri Afurika ryabaye mu 1993 muri Afurika y’Epfo. Niba Rwanda Grand Prix ibaye mu 2030, byaba bivuze ko Formula 1 yaba igarutse ku mugabane nyuma y’imyaka 37.
Kwakira Formula 1 byaba bifite akamaro kanini ku bukerarugendo no ku ishoramari mu Rwanda. Abantu benshi baturuka hirya no hino ku Isi bakurikira iri rushanwa, bityo kwakira Grand Prix bishobora kongera umubare w’abasura igihugu, kuzamura ibikorwa bya hoteli, ubwikorezi, ubucuruzi n’izindi serivisi zijyanye n’ubukerarugendo.
Nanone, umushinga nk’uyu ushobora gufasha guteza imbere siporo y’imodoka muri Afurika, cyane cyane mu rubyiruko rushaka kwinjira mu bijyanye n’ikoranabuhanga, ubukanishi, ubwubatsi n’imikino y’imodoka. Abakurikiranira hafi iyi gahunda bavuga ko yaba ari uburyo bwo gushyira Afurika ku ikarita ya Formula 1 nyuma y’imyaka myinshi idafite Grand Prix.
U Rwanda kandi rwaba rwinjiye mu marushanwa yo guhatanira kwakira Formula 1 n’ibindi bihugu byo muri Afurika, cyane cyane Afurika y’Epfo. Icyakora, Minisitiri wa Siporo wa Afurika y’Epfo, Gayton McKenzie, aherutse kuvuga ko intambwe u Rwanda rwateye ikwiye kubahwa, ndetse ko Afurika ishobora kuba ifite ubushobozi bwo kwakira amasiganwa arenze rimwe mu gihe ibikorwaremezo n’ishoramari bibyemerera.
Ku ruhande rwa Formula 1, kongera kugaruka muri Afurika byaba ari intambwe ikomeye mu gukomeza kwagura iri rushanwa ku Isi. Afurika ni umwe mu migabane imaze igihe itagaragara kuri kalendari ya Formula 1, kandi kugaruka kwayo bishobora gufungura amahirwe mashya ku bakunzi b’umukino ndetse no ku bukungu bw’ibihugu bizakira aya marushanwa.
Kugeza ubu ariko, abakunzi ba siporo y’imodoka bagomba gutegereza itangazo ryemewe. Amakuru ariho avuga ko 2030 ari wo mwaka uteganyijwe, ariko Rwanda Grand Prix ntirashyirwa ku mugaragaro kuri kalendari ya Formula 1. Niba bizemezwa, u Rwanda ruzaba rwanditse amateka mashya yo kwakira rimwe mu marushanwa akomeye cyane ku Isi.
Ku bakunzi ba Formula 1 mu Rwanda, Afurika no hirya no hino ku Isi, amaso yose ubu ahanzwe ku itangazo rizakurikiraho. Niba gahunda izaba impamo, umwaka wa 2030 ushobora kuba umwaka w’amateka aho urusaku rw’imodoka za Formula 1 ruzongera kumvikana ku butaka bwa Afurika, noneho kuri uyu munsi bikaba bishobora kuba mu Rwanda.


